Hàng nghìn lao động bị chủ nước ngoài quỵt lương

ANTĐ – Theo Bộ KH-ĐT, hiện cả nước có 518 doanh nghiệp, dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài “vắng chủ”. Tình trạng này khiến hàng nghìn lao động bị mất việc làm, nợ lương và Nhà nước bị thất thu thuế…

Hậu kiểm chặt chẽ doanh nghiệp FDI sẽ hạn chế được nhiều thiệt hại (ảnh minh họa)

Trên 500 doanh nghiệp FDI vắng chủ

Bộ KH-ĐT cho biết, số lượng doanh nghiệp FDI không còn hoạt động tại trụ sở đăng ký, chủ đầu tư bỏ về nước hoặc không thể liên lạc được gia tăng đáng kể trong thời gian qua. Trong đó chủ yếu là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ như: quản lý doanh nghiệp, xây dựng, bất động sản, thương mại, phần mềm, ăn uống, nhà hàng… Số còn lại là các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất. Phần lớn những doanh nghiệp này do chủ đầu tư Hàn Quốc, Trung Quốc thực hiện, có quy mô nhỏ (dưới 500.000 USD) và thuê lại nhà xưởng của các nhà đầu tư khác mà không có hoạt động đầu tư xây dựng cơ bản.

Tính đến hết ngày 31-5, trên cả nước có 518 doanh nghiệp FDI vắng chủ, với tổng số vốn đầu tư đăng ký khoảng 903,11 triệu USD. Nguyên nhân chính của tình trạng này là do doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả, thua lỗ, không trả được lương cho người lao động, không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước và thanh toán các khoản nợ của đối tác, khách hàng nên buộc phải đóng cửa, ngừng kinh doanh. Mặt khác, do thủ tục chấm dứt hoạt động, thanh lý và giải thể doanh nghiệp theo quy định của pháp luật thường mất thời gian, tốn chi phí nên nhiều nhà đầu tư đã bỏ về nước, không thực hiện các thủ tục để chấm dứt các hoạt động.

Theo Bộ KH-ĐT, việc chủ doanh nghiệp bỏ về nước đã gây ra tác động khác nhau về kinh tế – xã hội, trật tự quản lý nhà nước và môi trường như: người lao động bị mất việc làm, bị nợ lương và các chế độ theo quy định; Nhà nước bị thất thu ngân sách do không thu được thuế còn nợ đọng, bảo hiểm xã hội và các nghĩa vụ tài chính khác. Ngoài ra, các dự án đóng cửa gây lãng phí tài nguyên đất đai.

Hiện tại, chưa có thống kê nào cụ thể về số lượng lao động bị mất việc làm, ảnh hưởng do doanh nghiệp FDI “vắng chủ”. Nhưng điều dễ nhận thấy nhất trong các dự án này là doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội, sổ bảo hiểm xã hội hoặc không trả lại sổ bảo hiểm xã hội cho người lao động. Một số doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động gây ra hậu quả lớn về mặt xã hội.

Người lao động chịu thiệt hại nặng nề khi các chủ đầu tư “biến mất” (Ảnh minh họa)

Hậu quả lâu dài

Các chuyên gia của Bộ KH-ĐT cho biết, giải quyết khó khăn cho người lao động tại doanh nghiệp FDI “vắng chủ” rất phức tạp. Ngày 23-2-2009, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 30-TTg về chính sách hỗ trợ cho người lao động mất việc làm trong doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế. Tuy nhiên, Quyết định này đã hết hiệu lực từ năm 2010. Bởi vậy, Bộ KH-ĐT đề nghị tiếp tục thực hiện hỗ trợ người lao động. Cụ thể, trích ngân sách địa phương để ứng trả cho người lao động khoản lương bị nợ của doanh nghiệp FDI “vắng chủ”. Khoản tạm ứng này sẽ được hoàn trả khi thực hiện xử lý tài sản của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật. Đồng thời, đề nghị cho phép UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chủ động hỗ trợ người lao động bị mất việc làm trong doanh nghiệp FDI này từ nguồn ngân sách địa phương.

Bên cạnh việc giải quyết hậu quả về người lao động, đối với các doanh nghiệp FDI này, cơ quan quản lý cũng gặp trở ngại khi muốn tiến hành thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận đầu tư vì pháp luật hiện hành chưa có quy định. Mặt khác cũng không thể giải thể doanh nghiệp khi chưa đảm bảo thanh toán hết các khoản nợ và các nghĩa vụ khác cũng như khi vắng mặt chủ doanh nghiệp.

Sắp tới, các căn cứ pháp lý liên quan đến việc xử lý doanh nghiệp “vắng chủ” sẽ được bổ sung, hoàn thiện nhưng vẫn còn nhiều ý kiến khác nhau về giải pháp cho vấn đề này. Bộ KH-ĐT đang phối hợp với các cơ quan liên quan tìm cách liên lạc với chủ đầu tư các dự án theo địa chỉ của nhà đầu tư tại nước ngoài theo thông tin đăng ký với cơ quan nhà nước tại Việt Nam để yêu cầu nhà đầu tư giải quyết các vấn đề tồn đọng theo quy định của pháp luật. Đồng thời, tăng cường công tác hậu kiểm, giám sát đối với các doanh nghiệp FDI nhằm tránh tình trạng tồn đọng, kéo dài nợ thuế và bảo hiểm xã hội.

Vân Hằng

Từ khoá: nghĩa vụ bảo hiểm người lao động bảo hiểm xã hội giấy chứng nhận quản lý doanh nghiệp doanh nghiệp nhà nước bão quản lý nhà nước quy định giải quyết việc làm đồng bảo hiểm doanh nghiệp xây dựng lao động bất động sản pháp luật thủ tục